A PARROQUIA DE MONTEMAIOR NAS "MEMORIAS" DO CARDEAL JERÓNIMO DEL HOYO (1603-1620)

  Jerónimo del Hoyo foi un relixioso español nacido en Aguilafuente, provincia de Segovia, que en 1595 solicitou unha bolsa para entrar no Colexio de Santa María de Jesús de Sevilla.

  O clérigo chega uns anos máis tarde a Galicia onde, como cóengo cardeal da catedral de Santiago, realiza unha visita pastoral entre 1603 e 1620 pola arquidiocese de Compostela en nome do arcebispo Maximiliano de Austria.

  Durante esos tres lustros levou a cabo unha descrición das parroquias, vilas, cidades, hospitais e fortalezas, que deixou recollida nun extensísimo manuscrito conservado no Arquivo Diocesano de Santiago de Compostela.

  Ese manuscrito vén sendo o volume Memorias del Arzobispado de Santiago, no cal tamén figuran as parroquias da Laracha. Deseguido transcribimos o que Jerónimo del Hoyo conta sobre a freguesías de Montemaior:

SANTA MARÍA MAGDALENA DE MONTEMAYOR

Tiene esta felegresía sesenta y dos feligreses. Los frutos se hacen dos partes: la una sin el iglesario llieva el rector y la otra el monasterio de San Martín y por su fuero doña María de Castro y ya que fué del licenciado Tomás médico que fué del monasterio con la jurisdición (folio 240, r.) temporal deste coto. Vale la parte del retor quarenta cargas de todo pan. Presentación del monasterio, al qual paga cierta cantidad de patronazgo. La fábrica no tiene renta ninguna. Hay quatro ermitas que son: Nuestra Señora, Santa Margarita, Santa Lucía y San Roque”.¹

Igrexa de Santa María Madalena de Montemaior

_________

1 Vid. Jerónimo del Hoyo (1950): Memorias del arzobispado de Santiago, Porto y Cía. Editores, páx. 235.

MARA QUEIJO, UNHA LARACHESA NA ARXENTINA

  Hai unhas semanas que rematou a Eurocopa 2024 celebrada en Alemaña na que España venceu na final a Inglaterra por 2-1. Mais iso é presente e, como ben sabedes, nestas Crónicas da Laracha préstanos máis contar historias do pasado. E precisamente hoxe queremos contar unha anécdota futboleira acontecida tamén en Alemaña, neste caso no Mundial de 1974, hai exactamente 50 anos.

  Pechade os ollos uns segundos por favor. Ímonos teletransportar ata a tempada 1973/74, que quedou reflectida nos anais da historia deportiva polo infortunio do Atlético de Madrid dos Luís Aragonés, Javier Irureta, Gárate e compañía na final da Copa de Europa, na que o cadro colchoeiro se enfrontou no estadio Heysel de Bruxelas ao Bayern de Múnic, daquela comandado polo lendario Franz Beckenbauer e adestrado por Udo Lattek, un técnico que non tardaría en levar as rendas do F.C. Barcelona.

    Dado que ao remate dos noventa minutos regulamentarios se chegou con empate a cero no marcador, houbo que xogar unha prórroga na que o electrónico seguía sinalando 0-0 no descanso. Cando tan só faltaban seis minutos para o remate, Luís Aragonés anotaba o 0-1, gol co que os atléticos se vían gañadores e xa case acariciaban o título. Mais, ao pouco, cos da camiseta branca e vermella saboreando xa o triunfo, o Bayern empatou o partido na última xogada do último minuto daquela maldita prórroga: 1-1. Neses tempos e nestes casos, os títulos non se decidían na quenda de penaltis, había que xogar un partido de desempate, encontro que se disputou dous días máis tarde no mesmo escenario e no que os alemáns se impuxeron por un contundente 4-0 ao equipo madrileño.

    Ás poucas semanas, o 7 de xullo de 1974, Maier, Schwarzenbeck, Beckenbauer, Breitner, Hoeness e Müller, é dicir, a columna vertebral do Bayern de Múnic, volvía levantar outro título: o da Copa do Mundo de Alemaña, que os teutóns conquistaron tras vencer, nunha memorable final, á sensacional Laranxa Mecánica de Johan Cruyff por 2-1.

    Mais naquel Mundial do 74, no que non estivera presente España, se houbo unha selección que moitos veciños da contorna seguiron con especial interese, particularmente os da Laracha, esa foi Arxentina, xa que o seu capitán, o defensa Quique Wolff, non había moito tempo que casara coa larachesa Mara Queijo, unha muller que a principios da década dos 50, sendo unha cativiña de 3 anos, emigrara con seus pais Arturo e Amparo ao continente americano. 

  Mara Queijo nacera na Laracha, na parroquia de Vilaño. Seu pai, Arturo Queijo Posse era de Golmar e era fillo de Rafael Queijo Pérez e de María Posse Varela. Súa nai, Amparo Rodríguez Cambón era natural da Panela (Vilaño) e era filla de José Rodríguez Cotelo e Modesta Cambón Ramos. Unha irmá de Amparo, Jesusa Rodríguez Cambón, casara en 1926 con Marcelino Esmorís Cambre, matrimonio que tras darse o “si quero” montou unha taberna na súa casa do Cancelo (Cabovilaño), vivenda na que actualmente vive o seu neto Marcelino e a súa nora Josefa. Xa vos adianto que Jesusa é unha das grandes protagonistas do libro As telleiras da Laracha e os cabaqueiros do Baixo Miño, no que levamos dous anos traballando en colaboración co Concello da Laracha e que presentaremos a finais de setembro.

   Mara coñece ao seu futuro marido aos 18 anos, cando os dous cursaban en Buenos Aires estudos de secundaria, e casarían en 1971, sendo el futbolista do Racing Club, o seu primeiro equipo. Curiosamente, ao mesmo tempo que Wolff estaba concentrado coa albiceleste para disputar o Mundial de Alemaña, nacía a primeira filla do matrimonio, Carolina, un bebé que seu pai non vería ata tres meses despois do seu nacemento.

    Quique Wolff, que xogou o Mundial de 1974 sendo futbolista do River Plate, tras a cita mundialista asina un contrato de tres tempadas coa U.D. Las Palmas e posteriormente, en 1977, ficha no Real Madrid, onde consegue dúas Ligas e unha Copa do Rei xunto a grandes futbolistas como Camacho, Del Bosque, Juanito, Pirri ou Santillana.

    Tras dúas campañas no cadro madridista xogando a un altísimo nivel, en 1979 regresa ao seu país natal e ficha no Argentinos Juniors, club no que comparte vestiario durante un par de anos cun rapaz que xa empezaba a asombrar ao mundo: Diego Armando Maradona.

  Wolff asina en 1981 co Club Atlético Tigre para xogar na Primeira B, sendo este o último equipo da súa carreira profesional. Retirouse cando só tiña 31 anos. Posteriormente ía ser recoñecido por conducir o exitoso programa “Simplemente fútbol” que gañou varios premios e por comentar partidos para ESPN.

   Mara e Quique tiveron catro fillos máis (Valeria -nacida en Canarias-, Juan Cruz, Pedro e Wendy) e hoxe son avós de sete netos, unha familia á que agardamos ver algún día pola Laracha coñecendo a terra de nacemento de Mara. 

 

Á esquerda Mara Queijo e Quique Wolff, que aparecen na imaxe xunto aos lendarios Alfredo Di Stéfano e César Luis Menotti (Foto de Mara Queijo)

Quique Wolff na súa etapa no Real Madrid

EPIFANIO CAMPO FERNÁNDEZ, O EMPRESARIO TOTAL (3ª parte e fin)

 O propietario do grupo Cerámica Campo, que controlaba -como todas as súas empresas- a través da sociedade patrimonial Rodonita e a medias coa súa muller, loitou nos últimos anos da súa vida contra unha longa enfermidade que non puido superar. Durante a doenza, Campo reestruturou o seu grupo proxectando unha sucesión tranquila. Deste xeito, desde o 2012 os seus fillos van gañando postos no conglomerado familiar. Blanca Campo Sáez forma parte do consello de Rodonita, mentres que seu irmán Jacobo, o máis activo na dinámica diaria das sociedades, figuraba naquela hora como apoderado.

En primeiro plano, Epifanio Campo Fernández (La Voz de Galicia)

   Epifanio padecía un cancro terminal do que falaba con naturalidade cos seus amigos e achegados. Con todo, o proceso íase acelerar nos últimos meses nos que a súa saúde empeoraría sensiblemente e despediuse, pouco a pouco, dos seus: “Ya estoy de retirada; ahora le corresponde a mis hijos tomar las riendas”. Claro e sen rodeos, así explicaba Campo Fernández a situación persoal e profesional pola que atravesaba a causa do maldito cancro. Estas palabras pronunciounas diante dalgunhas persoas da súa máxima confianza, a quen o empresario falaba con orgullo das súas fillas Blanca, María e Irene, e do seu fillo Jacobo, subliñando a valía de cada un e a importancia da súa educación. “Una de mis hijas estudió en una gran universidad pública, de prestigio, buenísima y sin nada que envidiar a alguna de las de gran renombre privadas. Siempre se lo digo a mis amigos», dicía.

   A pesar daquelas palabras, o empresario nunca estivo de retirada. Ata o último momento tomou decisións sobre o negocio familiar, que derivara ao longo dos últimos anos cara ao sector enerxético, onde Rodonita, o brazo investidor de referencia, acumulaba máis de 215 millóns en activos, con forte presenza en desenvolvementos eólicos. Da división enerxética colgaban xa por aqueles días sociedades como Eólicos do Morrazo, Eólicos da Mariña ou Sociedad Eólica de Ourol.

   O noso protagonista faleceu na súa casa de Vilalonga o 18 de agosto de 2016, aos 63 anos de idade. O desenvolvemento tanto de Sanxenxo, onde unha rúa da capital municipal conta co nome do coñecido empresario, coma da Laracha, non se pode entender se non é vinculado á súa figura. Epifanio Campo Fernández, do mesmo xeito que Epifanio Campo Núñez, quedará no recordo de todos como auténtico benfeitor e como unha das persoas que máis fixo polo benestar e a proxección industrial destes dous municipios que tantos anos levan irmandados grazas aos Campo.

   Tras a súa perda, a terceira xeración da familia Campo faise cargo do grupo empresarial mantendo a vocación investidora que caracterizou aos seus predecesores e acometendo unha remodelación e modernización de todas as liñas de negocio. Jacobo Campo Sáez, enxeñeiro de minas, ocupa un papel preponderante dende aquela. Tras o falecemento de seu pai, dábase por feito que comandaría o proceso de sucesión debido ao papel que xogaba xa no día a día da empresa, onde leva á práctica, dende aqueles días, algo que forma parte do léxico familiar e que foi pasando de xeración en xeración: “Mi padre me decía que para dirigir una empresa hay que estar. Es lo que hago”.

   Durante este novo período, a actividade do grupo empresarial Rodonita que dirixen Blanca e Jacobo Campo Sáez inclúe –entre outras– a xeración de enerxías renovables (fotovoltaica, coxeneración e eólica), a recollida, xestión e tratamento de residuos e, por suposto, a fabricación e comercialización dos produtos de Cerámica Campo. O grupo conta con diversas explotacións mineiras para a extracción de arxilas de primeira calidade e cun total de cinco instalacións industriais nas provincias de Pontevedra e A Coruña: as plantas de fabricación de produtos cerámicos para a construción de Lendo, na Laracha (onde David Rodríguez Rodríguez, xefe de operacións de Cerámica Campo, e Roberto Ferreiro Fuentes, encargado xeral da fábrica de Lendo nos explicaron amablemente todo o proceso de fabricación), e da Fieiteira en Albixoi (Mesía), as factorías de produtos prefabricados de formigón para a construción de Lendo e da Fianteira, en Vilalonga (Sanxenxo), e a planta de fabricación de produtos refractarios para usos industriais de Arnosa en Vilalonga, na cal se produce un tipo de ladrillo refractario único no mundo que se comercializa a distintos países.

 

Planta de fabricación de produtos cerámicos de Lendo

   Ademais, o grupo empresarial entrou en 2021 no capital de Cerámicas El Progreso, empresa histórica da localidade de Buño (Malpica de Bergantiños), o que lle permitiu incorporar aos seus activos outra planta industrial e unha concesión de extracción de arxila de primeira calidade. Con este novo investimento, o grupo engade ao seu amplo catálogo as arxilas e pastas cerámicas de Terras de Buño, materiais de recoñecido prestixio que habitualmente se destinan á olería e artesanía, bioconstrución e retacado de explosivos.

   Grazas á calidade dos seus produtos e á eficiencia dos servizos que ofrece aos seus clientes, na actualidade Cerámica Campo foi quen de consolidar o seu liderado como fabricante de produtos de arxila cocida e de formigón dentro dos mercados nos que opera. Nos últimos anos, a organización avanzou significativamente na economía circular e nos procesos de descarbonización, implementando procesos produtivos máis limpos e desenvolvendo produtos máis ecolóxicos e con altas prestacións co obxectivo de optimizar o consumo de recursos e de enerxía e, ao mesmo tempo, de reducir a xeración de residuos e a emisión de gases de efecto invernadoiro.

 

Imaxe actual do interior das instalacións da planta de produtos cerámicos de Lendo na que podemos observar vagonetas con ladrillo seco e cocido (Cortesía de Cerámica Campo)

   Nestes anos, Cerámica Campo tamén avanzou cara a unha Industria 4.0 na que se integran as tecnoloxías dixitais, a robótica e a xestión avanzada da información, e na que se leva a cabo unha xestión integrada da calidade, o medio ambiente, a prevención de riscos laborais e a responsabilidade social corporativa, o que lle permite á empresa desenvolver unha actividade produtiva máis eficiente, limpa e responsable e encarar con garantías os novos retos do grupo, que con certeza chegarán.

   Por último, hai que destacar que en novembro de 2019 o Grupo Rodonita subscribiu un convenio de colaboración coa Universidade da Coruña polo cal se creaba e regulaba o funcionamento da Cátedra Epifanio Campo, que dende aquel entón está adscrita á Escola Politécnica Superior da Universidade da Coruña, no Campus de Ferrol, cun ámbito de actuación sobre o medio ambiente, a xestión de residuos e a sustentabilidade. Outra merecida homenaxe á figura deste grande empresario que foi Epifanio Campo Fernández.