Posteriormente,
despois
de traspasar
o serradoiro
de
Lema, O
Casillero empeza
a construír
o
da
Braña Grande, negocio que
a mediados dos corenta xa funcionaba a pleno rendemento. Salvador
Parga Pondal ofrécenos na súa tese
doutoral Comarca
natural de Bergantiños,
traballo
do
que escribía o último folio o 1 de xaneiro de 1950, unha serie de
datos de notable interese para a nosa investigación sobre
os serradoiros
existentes na Laracha naqueles duros anos da posguerra.
Segundo as súas informacións, a parroquia de Cabovilaño era a
potencia madeireira do municipio xa que contaba cun total de cinco
serradoiros: o de Ramón Esmorís García, no
que traballaban 6
obreiros;
o
de
Jesús Ramos Calviño ‘O
Relojero’, con
7 operarios; o de Jesús Pallas Rabuñal, con 8;
o
de Pedro Iglesias Graña, con
18
obreiros; e
o
do
noso protagonista José
Rodríguez Fernández ‘O
Casillero’,
que con
9
operarios nas
súas instalacións
no
momento no que Parga Pondal realizaba o traballo de campo para a súa
tese -na
segunda metade dos anos 40-
era o segundo da parroquia con maior número de traballadores.
Tres
deses
nove traballadores eran o propio José O Casillero e os seus fillos
Salvador e Baldomero,
que
era o que andaba co camión da empresa. O
outro fillo varón, Antonio, emigrara a Montevideo e xa non
volvería nunca
máis a Galicia. Dos catro irmáns só había unha muller, María,
que vivía
nunha
casa onde
agora está a oficina das
instalacións do
Casillero. Detrás
desta vivenda era
onde estaba o serradoiro. A
pobre ía quedar viúva moi pronto
de
José Esmorís Marta
e
con catro
fillos ao seu cargo, que
sacaría adiante
grazas
á
axuda do pai.
 |
| Imaxes dos anos 1955 e 2024 nas que podemos observar a parcela triangular das instalacións do que primeiro foi serradoiro e agora é a empresa de materiais de construción (https://mapas.xunta.gal) |
Cos
Casilleros
tamén
traballaba
Pepe do Rulo, que era o que habitualmente compraba madeira no monte.
Disque nunha ocasión Pepe non quedara moi satisfeito coa operación
que acababa de realizar:
-
Tío José, hoxe creo que metín ben a pata!
-
E logho que pasou, ho?
-
Creo
que non botei ben as contas cos pinos!
-
Os pinos son ghordos ou delghados?
-
Non, non... os pinos son bos!
-
Pois daquela a compra está
ben feita!
Estamos
xa nos anos 50.
Un
dos operarios que traballou no serradoiro do Casillero nesa
época
foi Luciano Esmorís, o construtor
do Regado: “Eu nacín en 1939 e con 14 ou 15 anos traballei alí un
tempo, ata que marchei a traballar na construción das torretas de
electricidade. O señor José era un home moi bo. A min tratábame
moi ben e axudábame a facer a tablilla para as caixas de pescado.
Fáloche do ano 1955 ou 1956. Daquela
xa era un home bastante maior”.
Outra
das persoas que nos falou do Casillero foi Melchor
Freire Becerra, veciño
de Larín (Arteixo) nacido en 1933.
“O
Casillero era
un home serio e formal.
Traballou
no aserradero ata que era vello. Estivo
alí ata que non puido andar.
Con
el
traballaban dous fillos. Un chamábase Baldomero, que
era o que andaba co camión, e o
outro era
Salvador”.
Precisamente,
Salvador,
o
fillo maior de José e Jesusa,
ía falecer no serradoiro en 1957 aos 46 anos de idade. Aquel
duro golpe non
se superaría nunca,
mais non quedaba outra que tirar cara a diante.
Naqueles
anos 50 a fábrica de madeira do Casillero, ao igual que todos os
serradoiros da bisbarra, vendía madeira de
piñeiro
para encofrado da construción, para minas, táboa
fina
para as caixas de peixe e froita e táboa de todas as medidas. Polo
que nos contou Lito
Canedo, “naqueles tempos todos os aserraderos facían practicamente
a mesma actividade. Aquí na Laracha exportouse moita moita
madeira. Pensa que daquela
había
moita produción e
pouco consumo e, ante tal
cantidade de madeira de
pino,
foi moitísima para Barcelona. Supoño que despois distribuíana
dende alí a
outros lugares.
E
os do Casillero tamén mandaban moita madeira para Barcelona. Todos
os aserraderos facían practicamente
o mesmo”.
 |
| Publicidade da fábrica de José Rodríguez Fernández 'O Casillero' (El Ideal Gallego, 14 de agosto de 1955) |
Tal
e
como contaba Melchor Freire,
José ‘O
Casillero’ estivo no serradoiro que fundara nos
inicios da década dos corenta ata que non puido andar. Testemuño
daquela época era o camión co que tanta madeira transportara anos
atrás e que xa levaba moito tempo parado nas instalacións. Parecía
o camión no que
xogaban
Carlitos e os seus amigos na serie de
TVE
“Cuéntame”, dun
xeito similar a como o facía
Lito Canedo de
cativo. “Ese
camión -recordaba-
botou moito tempo parado alí no
aserradero
e nós sendo nenos íamos para alí para ghiar (risas). O camión
estaba parado, pero nós movíamos o volante (risas)”.
José
Rodríguez Fernández ‘O Casillero’ falecería
na súa casa da Braña Grande, que
estaba
situada en fronte do serradoiro, en febreiro de 1967 aos 86 anos de
idade. Polo
que nos contou Lito, “cando morreu o tío José a
fábrica
parou a súa actividade durante
aproximadamente
un ano
ou
un ano e medio. Meu
padriño Baldomero estivera no aserradero dende
rapaz e
cando pararon
co tema da madeira viviron un tempo da agricultura e da vaca que
tiñan. Despois, sobre o ano 1969 ou así, volveu
a retomar a
actividade”.
Baldomero,
o
novo propietario da empresa, que
tamén herdaría o alcume do seu proxenitor, tiña
naquela altura 48 anos. Estaba
casado con Cándida García Marta, que
era natural
de Tuixe (Lemaio).
Durante
algún
tempo residiron
na
patria chica de Cándida,
que foi onde naceu a súa filla Asunción. Despois viviron
nunha casa do lugar da Teixoeira (Cabovilaño), na que virían
ao mundo
María Jesús e Manuel. E
finalmente,
mudaron o seu domicilio á Braña Grande pouco
despois de que
o José ‘O
Casillero’
quedase
viúvo. Alí nacería en
1959
José, o máis novo dos Rodríguez García.
 |
| Baldomero Rodríguez Pallas e Cándida García Marta (Cortesía da familia Canedo García) |
Cando
Baldomero Rodríguez
Pallas
se fixo cargo do
serradoiro, a empresa tiña
no seu cadro de persoal tres ou catro operarios. Un
deles era Chucho
de Bértoa, home
da casa
que coñecía
ben oficio pois, anos antes,
xa traballara con
seu pai
José ‘O
Casillero’.
Naquel
tránsito
dos
60 aos
70
os seus fillos varóns eran moi novos. Manolo
era
un adolescente de 15 ou 16 anos e Pepe
apenas tiña 10 aniños.
Co tempo ambos
os dous
tamén traballarían con seu
pai
no
serradoiro. O primeiro en
facelo
foi Manolo,
que non
ía
tardar
en
casar con Carmen Rama Pereira. Pepe,
o máis novo, comezou
na
fábrica
algo máis tarde e, ao
pouco,
empezou a saír con María José García Rostro, moza de Lema
(Carballo)
coa
que acabaría casando posteriormente.
María José, actual xerente da empresa de materiais de construción
O Casillero, contounos unha anécdota moi linda sobre
a época na que eran
mozos:
“Eu
daquela era moi xovenciña e a meus pais non lles
facía moita gracia que saíra con Pepe, pero meu padriño, que era
meu abuelo Ramón, Ramón Rostro, defendía a morte a nosa relación
(risas):
-
Deixade
andar a rapaza con ese mozo, ho!
O
rapaz é
de boa familia,
que eu xa traballei para o abuelo!, dicía.
As
voltas que dá
a vida. Resulta que meu abuelo Ramón, que era da Chamusqueira de
Lema, fora un dos carreteiros que lle carretaban a madeira ao abuelo
do meu home cando tiñan o aserradero na Vixía, en Lema”.
 |
| Imaxes do serradoiro do Casillero a principios dos anos 70 (Arquivo do Reino de Galicia) |
Baldomero
pouco
tempo ía estar á fronte do serradoiro. Sufría
bastante do corazón e un
día, cando
estaba ingresado no
hospital da
Coruña, tivérano
que trasladar
nun
helicóptero a Madrid para
ser intervido de urxencia. Corría febreiro de 1978. Un
infarto acabaría
coa
súa vida con
só
56
anos de idade.
Despois
da
morte de Baldomero, a súa muller Cándida quedou á fronte do
negocio xunto aos seus fillos Manolo
e Pepe,
que este aínda estaba solteiro cando finou o pai. Casaría anos máis
tarde, en 1983, con María José.
O
serradoiro dos Casilleros ía botar así ata 1992, que foi cando os
dous irmáns decidiron coller o seu propio camiño formando, cada un
coa súa respectiva
muller, a súa propia empresa.
 |
| O serradoiro do Casillero nunha nevada caída nos últimos tempos do negocio (Cortesía da familia Rodríguez Rama) |
Pepe
e María José abriron, no propio lugar onde tantos anos estivera o
serradoiro, unha empresa de materiais de construción que decidiron
bautizar co nome co que empezara todo na
familia:
O Casillero. Constituída
en
decembro de 1993, a
empresa ofrece
desde
aquela todo
tipo de
produtos para
o
xardín, casa, cociña e baño, ademais
de vender materiais de construción como áridos e cerámicas
ou
ofrecer servizos como a colocación de mamparas
e accesorios, pratos de ducha, bañeiras etc. Pepe
faleceu en abril de 2008 con tan só 49 anos, un duro transo
que a súa familia iría superando co paso do tempo.
Na actualidade a
súa viúva
María José García Rostro, que nos atendeu coa maior das
amabilidades na
oficina do
Casillero,
segue ofrecendo no
seu negocio
produtos
de calidade e deseño. A constante evolución da empresa que dirixe
permitiulle incorporar servizos de vangarda,
como o deseño 3D,
para asegurar a completa satisfacción da
clientela. Se visitades as súas instalacións ides quedar
encantados, abofé, e de seguro que a
propia María José vos
vai contar
algún conto dos tempos do serradoiro.
Pola
súa banda, Manolo
e a súa muller Carmiña montaron un pouco máis adiante, indo cara a
Carballo á man esquerda, Maderas
Rodríguez Caima S.L.
(o
de Caima vén de CArmiña I MAnolo),
unha empresa dedicada á fabricación de marcos, molduras e tarimas
coa que continuaron coa lonxeva relación familiar coa
madeira. Unha vez máis a gadaña apareceu cando non se
contaba con ela
para levar
a vida doutro Rodríguez, neste
caso Manolo,
que faleceu en xuño de 2013 aos 59 anos de idade. Na
actualidade a
súa viúva Carmiña desfruta
da súa merecida xubilación e son
os dous fillos do
matrimonio
os que rexentan
a empresa fundada
polos pais.
Raquel está
na oficina e atende a exposición de
portas,
ao tempo que seu irmán José Manuel, coñecido
como non podía ser doutro xeito como O Casillero,
traballa abaixo,
no almacén, coa maquinaria fabricando cos dous empregados que teñen
os pedidos da clientela. Se
pasades por alí comprobaredes que, dalgún xeito, manteñen vivo o
espírito
madeireiro dos Casilleros.
 |
| Instalacións da empresa dos irmáns Rodríguez Rama. En primeiro plano, o edificio onde está a exposición e a oficina. Na parte esquerda da imaxe vemos a fábrica ao fondo (Cortesía de Maderas Rodríguez Caima S.L.) |
_______________
