xoves, 22 de febreiro de 2024

UN PASEO POLO ONTE E HOXE DE... FOFELLE

Nas Crónicas da Laracha desta semana facemos unha viaxe no tempo, unha viaxe na que podemos ver varios puntos do lugar de Fofelle nos anos 60/70 e na actualidade. O noso agradacemento a Miguel 'de Fofelle' pola cesión das imaxes antigas.



 

luns, 12 de febreiro de 2024

O ENTROIDO DE MONTEMAIOR (2ª PARTE E FIN)

   Nunha viaxe carnavalesca que iniciamos nos anos 50 no lugar de Vilariño e que rematamos nos 80 no Xestal, a semana pasada recordabamos nestas Crónicas da Laracha como se celebraba o Entroido en Montemaior… unha viaxe na que homenaxeamos a aquel grupo de mozos e mozas da parroquia que durante unha década causou gran sensación entre as xentes da comarca coas carrozas-comparsas que deseñaban cada ano. Se aínda non lestes a crónica da semana pasada, tédela ao voso dispor aquí: http://cronicas-da-laracha.blogspot.com/2024/02/o-entroido-de-montemaior-1-parte.html 

  Pois ben, despois de que aquel grupo de rapaces do Xestal, A Ferreira, O Batalo e doutros puntos da contorna abandonara a actividade entroideira a finais dos anos 80, outro grupo de mozos de Montemaior non tardou en coller o testemuño, como si dun equipo de atletismo se tratara, e con eles ía volver a alegría á parroquia nesta época do ano levándose a palma, como xa fixeran os seus “pais artísticos”, na creatividade, organización, deseño de carrozas, coreografías, etc., en moitos dos Entroidos que se celebraban na comarca de Bergantiños.

   O novo grupo do que estamos a falar era a Asociación de Veciños de Montemaior, que se constituiu como tal en outubro de 1995 co obxectivo de traballar arreo a prol da recuperación da tradición popular da parroquia e da bisbarra.

   A actividade deste colectivo ía arrancar cunha pequena festa organizada o día de Reis do 96, mais pódese dicir que o inicio oficial da agrupación foron os actos desenvolvidos o martes de Entroido dese ano, o 20 de febreiro de 1996. A neve dese día non arredou aos centenares de persoas que asistiron en Santa Margarida, convenientemente disfrazados para a ocasión, a unha voda de Entroido no que casaban, como se facía no pasado, dúas persoas maiores da parroquia. Neste caso, a parella estaba formada por Ulpiano Landrade Carrodeguas e Dolores Fuertes de Barriga, os dous maiores de 60 anos. A cerimonia culminara cun gran banquete no que participaron cerca de cincocentos veciños da freguesía. Os platos do devandito banquete, no que non faltara o tradicional pastel, foran aportados pola veciñanza e por comerciantes das localidades próximas. Naquel inesquecible día tampouco faltara a actuación dos grupos de baile e gaitas da entidade formados principalmente por mozos e mozas baixo a denominación de Devandoira.

 

Ulpiano Landrade Carrodeguas e Dolores Fuertes de Barriga na voda de Entroido de 1996

Voda de Entroido celebrada en Santa Margarida en 1996 (La Voz de Galicia, 31 de xaneiro de 1997)

(La Voz de Galicia, 22 de febreiro de 1996)

  A asociación veciñal estaba formada naquel momento por 130 socios. No Entroido de 1997 ían parodiar, coa comparsa “Carrada de leite”, as manifestacións que os gandeiros galegos realizaban naquela época para combatir a supertasa leiteira, un espectáculo que recibiu na Coruña o premio especial na categoría de carrozas. 

 

Membros da asociación veciñal desfilando na Coruña (La Voz de Galicia, 9 de febreiro de 1997)

  Uns días despois de desfilar na capital herculina o escenario da parodia fora Santa Margarida, aínda que os participantes, subidos en carros e acompañados por vacas de considerables dimensións, realizaran previamente un percorrido por outros lugares. Na representación, as reinvidicacións dos gandeiros, recreadas desde o humor e a retranca, exhibían uns argumentos capaces de convencer a calquera ministro español ou comunitario. No recinto rezaban pancartas que deixaban de manifesto a calidade do leite de Montemaior:

En calidade e sabor,

a leite de Montemaior

sempre foi a mellor”

   Mais a representación principal estaba por chegar. Coas vacas no chan, unha vez reprimidos os seus impulsos polas numerosas vareadas que recibiron dos seus coidadores, varios membros do grupo de teatro da asociación cultural representaron no palco unha comedia sobre as cuotas dun gandeiro da parroquia coa ministra de Agricultura e os ministros comunitarios no seu intento de convencelos da calidade da leite de Montemaior. Xusto de Ribadela, o afanoso labrego da parroquia, recibe a noticia de que a Unión Europea pretende poñer límites á produción. Nun intento de solucionar o problema, primeiro ponse en contacto co Sindicato Pobre Galego e o seu representante, Lidia Sembra, mándao a Madrid como portavoz da asociación de produtores de Montemaior para entrevistarse coa ministra de Agricultura, Pirola del Palacio. Antes, Lidia Sembra, recoméndalle que vaia vestido axeitadamente ás Cortes e que lle leve un regaliño á ministra. Xusto non ten problemas para cumprir coa recomendación, porque «toda miña vida traballei nas cortes». Aquela lendaria representación ía rematar cos actores lanzando leite e bolsas de auga a un público entregado que, segundo algunha persoa alí presente, moito disfrutou coa parodia. O colofón da xornada chegaba coa lectura do Testamento.

   No Entroido de 1998 o grupo continuou distinguíndose pola súa orixinalidade na organización de comparsas e escenificacións carnavaleiras, como a parodia realizada no campo de Santa Margarida sobre o programa televisivo “Supermartes”, outro enorme éxito no que actuaran quince persoas da asociación que fixeron chorar de risa ao numeroso público alí congregado. 

 

(La Voz de Galicia, 19 de febreiro de 1998)

  Días despois a asociación tamén desfilaba, con máis de corenta membros, coa comparsa “O Fertimón de Montemaior”, carroza coa que gañaron diversos premios na bisbarra, entre eles o premio na categoría de máis de oito compoñentes do desfile celebrado na Laracha.

  En 1999 optaron por recuperar de novo escenas tradicionais de Galicia e construíron e «carretaron» polos desfiles da comarca cun hórreo que formaba parte da súa comparsa “A Esfolla de Montemaior”, co que un ano máis gañaron na Laracha o primeiro premio na categoría de máis de oito compoñentes. 

 

"A esfolla de Montemaior" foi a comparsa do grupo veciñal en 1999

(La Voz de Galicia, 16 de febreiro de 1999)

  Coa chegada do novo século a tradición entroideira de Montemaior foi esvaecendo ata que chegou un momento no que se deixou de celebrar. Agardando que a xuventude actual da parroquia retome algún día esa tradición, vaia dende aquí o noso agradecemento por ese importante labor que fixeron seus pais e seus avós durante tanto anos!

mércores, 7 de febreiro de 2024

O ENTROIDO DE MONTEMAIOR (1ª PARTE)

  Carnaval, de carne e levare. «Quitar a carne». O carnaval é época de excesos. De celebración. O culto ás carnes antes da Coresma. Celébrase en todos os países de tradición católica, aínda que en cada recuncho do planeta coas súas particularidades. Hai puntos en común como a carne e a época do ano, mais sobre todo hai diferenzas: rituais, nomes ou aceptación... En pouco se parecen os corpos esculturais de Río de Janeiro, ou de Tenerife, ás ácidas chirigotas de Cádiz ou ás formigas rabiosas de Laza. Mais todo é carnaval. Bueno, na realidade case todo, porque en Galicia é Entroido.

  Galicia é un mundo aparte, un pequeno cosmos, e cada comarca, coas súas peculiaridades. Entroido ou Antroido, segundo a zona. Desde os urbanitas de instituto que visten unha funda azul da obra na que traballaba seu pai, unha careta e, armados con petardos de mecha gorda, alborotan as rúas parando os corazóns do persoal ou dalgún asustadizo can, ata o oso de Salcedo, en A Pobra de Brollón (Lugo), que baixa da montaña para aterrorizar á veciñanza tras hibernar a gusto. Decídelle a un de Xinzo que o seu Entroido se parece ao de Verín. ¿É o mesmo un peliqueiro que un cigarrón? Existen puntos en común, como o culto á carne e ao viño en todas as celebracións. Pero moitas diferenzas.

   E na Laracha? Nestas Crónicas da Laracha abrimos hoxe esta cancela carnavalesca para recordar algúns aspectos dos entroidos que se celebraban no pasado nas nosas parroquias cos seus respectivos mascaritos e mascaritas, choqueiros de varredoiro, touros, burros… aspectos e pinceladas que prometemos ampliar no futuro ao resto das freguesías larachesas

   Iniciamos esta viaxe carnavalesca en Montemaior, onde a veciñanza dos lugares de máis poboación da parroquia sempre estivo unida para determinados traballos do agro como as sementeiras, a sega, as colleitas... Como non podía ser doutro xeito, acontecía o mesmo no aspecto lúdico e nos tempos de lecer, de xeito moi especial na época do ano da que estamos a falar.

   E falando do Entroido de Montemaior, no lugar de Vilariño seica se celebraron bos entroidos ao longo dos anos corenta e cincuenta, unha época na que Patiño, enterrador da parroquia, rexentaba alí, en Vilariño, unha das tabernas máis concorridas da zona.

   Outro dos que se celebraban na parroquia era o que organizaban no Viso, que no seu momento tivo moita sona, igual que o que se facían no Sopé, en Santa Margarida ou no Xestal. Neste lugar, na segunda metade da década dos cincuenta, cada ano había catro días de baile nun alpendre que tiñan Edelmiro Pallas e a súa muller Jesusa García ao carón da taberna que rexentaban no Xestal. “Case sempre era música de pandeireta, aínda que ás veces viñan tocar uns ghaiteiros da parte de Erboedo e de Soandres. Tamén viña un acordeonista de Vilaño, Genariño de Vilaño, que o pobre tocaba sempre a mesma canción e a xente dicíalle que tiña que aprender outra”, recordaba a señora Jesusa, que tamén mencionou un gran Entroido celebrado no lugar no ano 1965.

   Malia que a rapazada continuou facendo choqueiradas polas casas, a tradición carnavalesca de Montemaior ía decaer notablemente coa partida masiva de boa parte da xuventude da parroquia cara a emigración, especialmente a Suíza, e non sería ata os anos 80 cando se volveu a retomar, e de que xeito, a actividade polo Entroido.

   Nesta época, o lugar do Xestal era un dos que se levaba a palma na creatividade, organización, deseño de carrozas, coreografías, etc., de todos os Entroidos que se celebraban na comarca de Bergantiños. Todo empezara cando se xuntaron os mozos e as mozas do Xestal, A Ferreira, O Batalo e doutros puntos da contorna para retomar a actividade entroideira de antano. Dous de aqueles mozos eran José e Manolo Tuset Lodeiro, irmáns do Xestal cos que falamos estos días e que recordaban que “no ano 1982 dous rapaces do noso grupo disfrazáronse de becerreiros e presentáronse en algunha sala de festas na que tiveron bastante éxito. Ao ano seguinte xa empezamos como grupo organizado. A dicir verdade, empezamos porque estaba nevando. Algúns dos rapaces disfrutaban das vacacións dos seus traballos en Suíza e outros estabamos no paro. E como non tiñamos nada que facer a causa da neve, decidimos preparar unha actuación para concursar nos entroidos da volta e tamén nos desfiles que se organizaban nas discotecas e salas de festas da zona. Todo o que levabamos era artesanal. Non compramos nin traxes nin nada prefabricado porque nós o Antroido entendiamolo como diversión para facer rir a xente, e sempre cun tema de fondo.”

  “O parideiro dunha aldeana no hospital” foi a primeira actuación deste grupo de mozos e mozas, que en 1983 estaba conformado por máis de vinte persoas da parroquia. Tiveran moito éxito polas salas de festas e discotecas da bisbarra e o domingo de Entroido pequeno dese ano organizaron unha actuación no Xestal con comida e música.

 

Comparsa "O parideiro dunha aldeana no hospital"

   As perspectivas do grupo de choqueiros íanse ampliar nos anos seguintes coa construción de carrozas aínda hoxe lembradas, carrozas que requirían dous ou tres meses de arduo traballo á parte dos oportunos ensaios para preparar a representación da comparsa de cada ano. Como todo bo antroideiro que se prece, a sátira era unha das ferramentas de traballo destes mozos de Montemaior, que sempre facían unha actuación diante do palco do xurado, tanto nos locais como na rúa. En 1984 o tema elexido foi “A máquina de facer chourizos” e na carroza obviamente non faltaba a propia máquina e algúns cochos vivos, porquiños que nalgunha actuación nas discotecas escapaban e andaban polo medio da xente.

 

Grupo de mozos de Montemaior no Entroido de 1983

   Cado ano o grupo xeraba maior expectativa na comarca. O seu, máis que un desfile era unha obra de teatro con maiúsculas e as dotes interpretativas dos integrantes non deixaban indiferente a ninguén, como así aconteceu en 1985 co tema “A Guerra Civil”. Dese ano hai unha anécdota que os irmáns Tuset Lodeiro non quixeron pasar por alto. “Un mes antes do Antroido fomos medir a entrada da Discoteca Josfer, no Mesón do Vento. Despois da medición caeron uns cantos cubatas. O día do desfile chegamos á discoteca con tanques, un avión, carro de soldados… e non entraban pola porta. O dono acababa de poñerlle cristais laterais a toda a entrada polas escaleiras que ían á pista. Entrar, entramos... pero rebentamos toda a escaleira porque entramos a presión. Iso si, levamos o primeiro premio”.

 

Mozos do grupo colocando o avión da "Guerra Civil" na plataforma da carroza que fixeron en 1985

  Nese mesmo ano tamén participaron en Tordoia baixo o tema "Acrobacias aéreas" cun avión reciclado da carroza da "Guerra Civil".

  En 1986 o tema elexido foi “O descubrimento de América”. Por fin quedou ben clariño que a orixe de Cristobal Colón non estaba en Poio (Pontevedra) e nin moito menos en Xénova (Italia) como segue afirmando actualmente algún repugnante. Non, non, a orixe do ilustre navegante estaba en Montemaior, parroquia bañada polas augas do Océano Atlántico durante aquel mes de febreiro do 86. Unhas semanas antes, dende o 1 de xaneiro, España integrábase de xeito definitivo na Comunidade Económica Europea. Con relación ao Entroido dese ano os irmáns Tuset quixeron lembrar un conto ben curioso, abofé. “Cando fomos co “Descubrimento de América” á discoteca Flor de Montouto resulta que ao final, despois de desfilar e de actuar, sacamos as barcas para fóra e cargámolas nos remolques dos coches. Fomos tomar uns tóspiros e, cando saímos, a Garda Civil de Tráfico estaba multándonos. O cómico do asunto foi o que puxeron na denuncia: “Embarcaciones mal estacionadas. Lugar Flor de Montouto”. O de “embarcaciones”, e ademais en Montouto, a 30 quilómetros do mar, tiña o seu aquel. Aquilo foi de chiste, pero a multas houbo que pagalas”.

  Ao tempo que participaban en desfiles pola bisbarra, no que obtiveron premios na Coruña, en Compostela, Carballo, A Laracha, Montouto, Betanzos… o grupo seguía organizando eventos no Xestal como a chamada “I Gran Antroidada” celebrada en 1986 no que houbo grandes premios por categorías, por grupos, parellas, individuais e uns premios especiais ao antroideiro máis vello e outro ao máis novo. Durante aquela inesquecible xornada o grupo folclórico “Santa María de Torás” puxera a pincelada enxebre ao tempo que os asistentes ao acto comían sardiñas e chourizos.

  No Entroido de 1987 o tema elexido foi o “Asalto ao castelo de San Antón” co que o grupo obtería o primeiro premio do apartado de carrozas no desfile da Coruña. La Voz de Galicia, na súa edición do martes 3 de marzo de 1987, informaba que…

La Carroza de Montemaior primer premio en La Coruña. Las salas de fiestas y discotecas de la comarca, por su parte, reparten entre ayer y hoy cientos de miles de pesetas en premios para los mejores disfraces. Y de doscientas mil pesetas fue el que consiguieron los jóvenes de Montemaior en el desfile que el pasado domingo tuvo lugar en La Coruña, al quedar de primeros clasificados en el apartado de carrozas con el “Asalto al Castillo de San Antón”, que hoy llevarán por algunas salas de Bergantiños1”.
Foto tomada no lugar da Ferreira, onde se ve ao grupo ensaiando "O asalto ao castelo de San Antón"

   Naquel ano de 1987 o grupo xuntou máis de 400.000 pesetas en premios, éxito que moito se festexou na “II Gran Antroidada” celebrada no Xestal durante toda a xornada do domingo 8 de marzo coa animación de música de gaitas e outros atractivos, entre os que non faltaron os premios como os do ano anterior.

 

El Ideal Gallego, Entroido de 1987

   En 1988 o tema que preparou o grupo foi “A Xupa de Galicia”, que era unha sátira sobre o xeito de actuar dalgúns políticos da época.

   Aqueles eran tempos nos que os anuncios publicitarios da televisión funcionaban coma un faro nun mar de descoñecemento, discriminación e temor ¿Recordades a campaña de prevención da SIDA? Si, reférímonos a aquel “Póntelo, pónselo”, un dos slogans máis famosos da historia da publicidade. Directa, concisa, imperativa, tan clara que non necesitaba incluír a palabra “preservativo”, tiña algo de lírica á vez que demoledora. E como nos podía ser doutro xeito, aquel grupo de rapaces de Montemaior tamén quixo contribuír naquela campaña, obviamente coa retranca carnavalesca, e aportaron o seu gran de area na prevención desfilando nos entroidos organizados na bisbarra en 1989.

   Mais, lei de vida, aqueles mozos foron casando e creando as súas propias familias e as enerxías xa non eran as mesmas.

-Machiños, ata aquí chegamos-, dixeron! 

  As vidas cambiaron si,  mais a amizade entre eles continuo ata o día de hoxe xa que o último sábado de febreiro de cada ano organizan, dende aquel entón, un xantar entroidoiro no que recordan aqueles tempos co bo humor de sempre. O Entroido deste 2024 será moi especial para os membros do grupo pois, cada un deles, campará no xantar cunha camiseta conmemorativa na que se recordan os temas das carrozas-comparsas coas que participaron pola bisbarra naqueles entroidos dos anos oitenta.

Camiseta conmemorativa do grupo

   Nos anos noventa, íase formar outro grupo de xente máis nova que tamén organizaría bos entroidos en Montemaior... un grupo do que falaremos a vindeira semana!

 

(...CONTINUARÁ)

____________________

1 Vid. La Voz de Galicia, martes 3 de marzo de 1987, Bergantiños, pax. 28.

mércores, 31 de xaneiro de 2024

xoves, 25 de xaneiro de 2024

HISTORIA DO C.D. GOLMAR (2ª parte e fin)

  Ao final da campaña 1982/83, na que o equipo é 10º no grupo 1º da Terceira Rexional, Luciano Mallo García, abandonaba a presidencia da entidade, pasando a ocupar o seu lugar Jesús Cabeza. Nun artigo publicado en xuño de 1983, El Ideal Gallego informaba o seguinte:

El C.D. Golmar, equipo representativo de esta parroquia larachesa, ya tiene definitivamente compuesta la junta directiva, formada por los siguientes señores: presidente, Jesús Cabeza Bolón; vicepresidente, Cesáreo Vieites Juncal; tesorero, José Castro Puente; secretario, José Cameán Pérez; delegado, José Fernández Bello; y vocales, Donatilo Rodríguez Vázquez, Belarmino Esperante, José Iglesias Loureiro y José Barreiro Prego. La junta directiva incorporó a su cuadro técnico, como preparador físico, a David García Suárez y como entrenador ocupará estas funciones Belarmino Esperante1.

   Nesa mesma época, en xullo de 1983, tamén botaba a andar o Trofeo Concello da Laracha cos cinco equipos federados que naquela hora había no municipio: Club do Mar de Caión, Laracha C.F, U.D. Paiosaco, o propio C.D. Golmar e o San Román C.F., que se federada nese ano e que participaría durante tres tempadas na segunda categoría da Liga da Costa. Precisamente, San Román C.F. e C.D. Golmar foron os equipos que xogaron o primeiro partido da historia do devandito Trofeo Concello da Laracha, nunha eliminatoria previa na que o once de Cabovilaño venceu por 2-1.

    Un décimo terceiro posto na táboa clasificatoria (nun campionato de 14 equipos) na tempada 1983/84 e un honroso sétimo na 84/85, participando sempre no grupo 1º da Terceira Rexional, ían poñer fin á etapa do C.D. Golmar no Campo do Pinar e comezar unha nova noutro recinto deportivo, o Campo do Igrexario, tamén chamado Campo da Feira.

    Ese cambio dun campo ao outro foi o motivo polo que o equipo non competiu durante a tempada 1985/86, volvéndose a federar na seguinte. Nesta campaña 1986/87 Luciano Mallo retorna á presidencia da entidade e o ex xogador José Liñares é o adestrador dun Golmar que ocupa a sétima praza do grupo 1º da Terceira Rexional que estaba integrado por oito equipos.

    Estamos nunha época na que o club era coñecido como o Boca Juniors da bisbarra por gastar indumentaria semellante a do popular equipo arxentino, con camiseta azul e franxa horizontal amarela. O Golmar é quinto na tempada 87/88; sétimo na 88/89; quinto na 89/90 e quinto na 90/91, participando en todas estas campañas no grupo 1º da Terceira Rexional. 

 

Formación do C.D. Golmar (El Ideal Gallego, 16 de agosto de 1991)

    Nos noventa a entidade tamén crea o equipo xuvenil e non son poucos os rapaces da Laracha que optan por defender a camiseta do Golmar. Se cadra os bocadillos dos adestramentos e o bo ambiente que alí existía tiñan algo que ver no asunto.

    O Golmar era un exemplo de subsistencia no que a clubs deportivos se refire, e o medio millar de habitantes da parroquia abofé que se sentía ben orgulloso de que o seu equipo de fútbol enarborara o nome da freguesía pola provincia.

    A principios da década dos noventa seguía na presidencia Luciano Mallo García, que desde 1975, cando aínda era peña, soamente permanecera un ano desligado da directiva. O resto do cadro de dirixentes completábase naquela hora con José Dubra Fernández, José Cameán Pérez, Antonio Arijón e os irmáns Germán e Antonio Ribeiro. Ningún deles dubidou en poñer todo o seu esforzo persoal á hora de conseguir nivelar o capítulo orzamentario que naqueles tempos cifrábase nunhas 400.000 pesetas (uns 2.400 €) que eran afrontadas a base das cotas sociais, algunha subvención municipal e mesmo con diñeiro dos dirixentes, da veciñanza e dos propios xogadores. No que a competición ligueira se refire, o C.D. Golmar ocupa o posto 11º da táboa ao final da campaña 1991/92 (nunha liga de 14 equipos) e é o pechacancelas (posto 16º) na 92/93, ambas disputadas no grupo 1º da Terceira Rexional. Hipólito González era o adestrador do equipo nesta época e contaba con xogadores (se nos esquecemos de alguén avisade por favor) como o porteiro Suso; os defensas Pepe, Lito, José María, Caamaño e Siso; os centrocampistas Suso I, Carlos, Suso II e David; e os dianteiros Martín (xuvenil), O Rubio e Sande.

  A entidade inicia a tempada 1993/94 cun notable incremento orzamentario: 1.200.000 pesetas. Segue, un ano máis, Luciano na presidencia e José Gómez 'Coiro' está á fronte da parte técnica contando con futbolistas como o porteiro Juan; os defensas, Lito, Sande, Bolita, Chema, Rivas, Ramón e Luís; os medios Carlos, Agustín (que viñera do Club do Mar), Paco, Carlos Alberto, Roberto I e Roberto II (ambos procedentes dos xuvenís do Paiosaco); e os dianteiros Siño, Alberto Varela, Álex e Diego (que viña de xogar no Marte). O equipo volve a ser o pechacancelas (posto 15º) da competición, neste caso do grupo 3º da Terceira Rexional.

    Nese grupo 3º da Terceira Rexional o Golmar é 14º (penúltimo) na campaña 94/95 e unha vez máis pechacancelas (liga de 16 equipos) na 95/96. Na tempada seguinte Ramiro Rodríguez, un vello coñecido da casa, que naquel momento levaba cinco anos sen adestrar, faise cargo do equipo que seguía presidindo Luciano Mallo. Un ano máis, o Golmar ocupa ás últimas posicións da táboa, quedando no posto 11º da competición ligueira (liga de 13 equipos).

 

La Voz de Galicia (Edición Bergantiños), 13 de setembro de 1996

    Os últimos anos da década dos 90 o equipo xoga encadrado no grupo 4º da Terceira Rexional, onde é penúltimo na campaña 97/98 (liga de 10 equipos); outra vez penúltimo na 98/99 (liga de 10 equipos) e pechacancelas na 1999/2000 (liga de 16 equipos), que foi a última tempada que o C.D. Golmar disputou como equipo federado.

 

Formación do C.D. Golmar  na segunda metade dos anos 90

    Nesa última tempada da historia do club xa non estaba na presidencia o incansable Luciano Mallo, merecedor dun monumento na parroquia polo esforzo e traballo de tantos anos. Gelasio da Laracha foi o último presidente desta entidade que xa hai case un cuarto de século que desapareceu mais que continua a estar moi presente na memoria de toda a veciñanza e de todos os futbolistas que vestiron nalgunha ocasión a súa camiseta!

(FIN)

____________

1 Vid. El Ideal Gallego, 26 de xunio de 1983, páx. 21.

mércores, 17 de xaneiro de 2024

HISTORIA DO C.D. GOLMAR (1ª parte)

  Na memoria de boa parte da veciñanza de Golmar, aínda resoan os berros de ánimo aos once valentes que cada domingo defendían a camiseta do equipo de fútbol da parroquia, o Club Deportivo Golmar, que estivo federado durante máis de vinte temporadas e que xa hai case un cuarto de século que desapareceu.

  Corrían os anos 70 cando un grupo de mozos, dos poucos que aínda non fixeran a maleta da emigración, decidiron crear na parroquia un equipo de fútbol para tratar de emular as filigranas dos astros que viran no Mundial de 1974, entre eles os lendarios Beckenbauer e Johan Cruyff, grandes protagonistas da memorable final que gañaron os teutóns por 2-1. Precisamente, nese Campionato do Mundo participou con Arxentina Quique Wolff, daquela futbolista do River Plate e que era xenro de Arturo Queijo Pose, veciño de Golmar que emigrara a Arxentina coa súa dona Amparo Rodríguez Cambón, natural de Vilaño, e coa súa cativa Mara, quen andando no tempo íase converter na muller do nomeado Quique Wolf. Mais esta historia xa vola contarei noutra ocasión.

    Aquel grupo de mozos de Golmar estaba capitaneado por Luciano Mallo García, verdadeira alma desta entidade que, sobre o ano 1975, empezou a xogar como peña os seus primeiros partidos nun campo que prepararan por aqueles días nas brañas de San Cristovo.

    Tras varias temporadas participando na liga de peñas empezouse a falar da posibilidade de dar un paso máis aló federando ao equipo. Inicialmente a idea tivera moi boa acollida na parroquia mais, para levala a cabo, quedaba por diante un arduo traballo na Beria, lugar onde a familia do C.D. Golmar ía levantar o seu “teatro dos soños” particular: o Campo do Pinar, que estaba na mesma zona que hoxe ocupan as instalacións do Club de Tiro Olímpico O Pinar.

    Foron moitas as horas (e cartos) que alí se investiron para cumprir o soño e, tamén,  os requisitos que esixía a Federación Galega. Como o campo era algo costento, houbo que sacar terra dun lado e botala no outro, achanzar, facer o cerrume, o peche perimetral do terreo de xogo e, naturalmente, os vestiarios e a cantina. Unha vez rematada a obra, o Club Deportivo Golmar solicitoulle á Federación que lle dese o visto e prace ao seu novo recinto deportivo. E así, pouco despois, tras a luz verde do ente federativo, o club larachés, que tivo en Luciano Mallo García ao seu primeiro presidente, botaba a andar como equipo federado integrando o grupo 1º da Terceira Rexional

 

Bandeirola co escudo do C.D. Golmar

    O debut producíase o 7 de xaneiro de 1979, data na que o acadaban un empate (2-2) no campo do Sueiro. Unha semana máis tarde o Golmar xogaba o seu primeiro partido como local, empatando 4-4 no Campo do Pinar diante do Sarandóns. Na crónica semanal de Víctor Castro, El Ideal Gallego publicaba o seguinte sobre ese histórico enfrontamento:

Inauguración del campo del Golmar y fotos para la posteridad. Hasta el minuto 40 ganaba el Sarandones por un gol a cero. A continuación aumentó la cuenta a dos de penalti, un minuto después otro penalti y el Golmar logra su gol. Otro penalti para el Sarandones y el 1-3 queda en el marcador. En la continuación puso el Golmar el 2-3, volviendo a despegarse el Sarandones con un 2-4, hasta que en una encomiable reacción, el once local, logró empatar el partido. Muy bien los dos equipos, en especial el Golmar, que supo crecerse ante un tanteador adverso. El señor Oís Rico magnífico, señaló en el plazo de cuatro minutos tres penaltis, sin que nadie protestase los mismos1.

    Logo dun novo empate (2-2) en Suevos na terceira xornada da competición, chegaría a primeira victoria diante dos seus seareiros tras impoñerse ao Ledoño por 3-2. O Golmar remataría aquela primeira temporada como equipo federado nunha meritoria quinta praza da táboa clasificatoria, gañando cinco partidos, empatando sete e perdendo seis.

    Unha reestruturación federativa levou ao equipo a competir na temporada 1979/80 no grupo II da Segunda Rexional A, que integraban clubs como o Bergantiños, Paiosaco, Campanal de Loureda (que sería o campión), Atlético Arteixo, Penouqueira, Laracha, Cerceda ou Club do Mar de Caión. O Golmar rematou a campaña no posto duodécimo con 13 puntos, dous máis que o Larín e seis máis que o Penouqueira, pechacancelas da competición con tan só 7 puntos.

    Na campaña 1980/81 o club ocupa unha meritoria novena praza no grupo II da Segunda Rexional A. Para o recordo queda un partido do que, despois de tantos anos, aínda se fala en Golmar de cando en vez: a histórica vitoria conseguida na xornada 21ª diante do todopoderoso Bergantiños por 3-1 con goles de Rodríguez, Cesáreo e Lito. 

 

El Ideal Gallego, 15 de abril de 1981

    Na tempada seguinte, a 81/82, o equipo descende de categoría logo de ocupar a antepenúltima praza do grupo II da Segunda Rexional A, na que nunca máis volvería a competir ao longo da súa historia. 

   Futbolistas de aqueles primeiros anos como equipo federado foron os porteiros Pedro e Maximino; os irmáns Antonio e Amador Fuentes; Mallo; Hipólito Rodríguez 'Lito'; Manuel Carnota; Cesáreo Souto; Hipólito González; os irmáns Antonio, Manolo e José Martínez; José Liñares; Ramiro Rodríguez; José Cambón; Antonio Arijón; Antonio Riveiro; os irmáns Jesús e José Dubra; os tamén irmáns Donatilo e José Rodríguez, Varela, José Manuel, Minocho, Germán, Verdía... 

 

Formación do C.D. Golmar no Campo do Pinar. Arriba, de esquerda a dereita: Pombo -vicepresidente-, Mallo -presidente-, Dubra, Cambón, Amador, Germán, Chucho Dubra, Ramiro O Rubio, Jaime, Emilia -a madriña do equipo-, Juan -delegado- e Antonio -directivo-. Abaixo: Tilo, Manolo, Minocho, Antonio, Rodríguez, Lito e Suárez (Cortesía de Hipólito Rodríguez 'Lito')

(...CONTINUARÁ)

 

_________

1 Vid. El Ideal Gallego, 18 de xaneiro de 1979, páx. 20.